กิจกรรม/โครงการ
ข่าวประชาสัมพันธ์
เครื่องมือส่งเสริมสุขภาพ

เพียงคุณเลิกสูบบุหรี่ ก็ได้สิ่งดีๆ คืนมา

20 มิ.ย. 65 84

การเลิกสูบบุหรี่เป็นปัจจัยสำคัญหนึ่งที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพ เพราะนอกจากจะทำให้สุขภาพของผู้เลิกสูบบุหรี่ดีขึ้นหลาย ๆ ด้านแล้ว ยังช่วยประหยัดเงินให้ผู้สูบบุหรี่ทั้งทางตรงและทางอ้อม ลดค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาล (สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ การที่พบผู้ป่วยสูบบุหรี่มารับการตรวจที่โรงพยาบาลควรได้รับการวินิจฉัยใน ICD 10 เพื่อวางแผนติดตาม แนะนำ รักษา และประเมินผล) บทความการเลิกบุหรี่นี้ ขอนำเสนอโดยแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกจะกล่าวถึงข้อเสียของการสูบบุหรี่และข้อดีของการเลิกบุหรี่ และตอนที่ 2 จะกล่าวถึงแนวทางการแนะนำการเลิกบุหรี่ และก่อนที่เราจะเลิกบุหรี่ลองจินตนาการดูว่าถ้าเราสูบบุหรี่ต่อจะเกิดอะไรกับเราและถ้าหยุดสูบบุหรี่ชีวิตเราจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร

ผลเสียของการสูบบุหรี่
ผลเสียของการสูบบุหรี่ ได้แก่ ผลเสียต่อสุขภาพ การเสียเงิน การติดบุหรี่และนำไปสู่การติดยาเสพติดอื่น ๆ ของลูกหลาน การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ

ผลเสียต่อสุขภาพ

ผลต่อสุขภาพผู้สูบโดยตรง (Firsthand smoke)

โรคมะเร็ง ไม่ใช่เฉพาะมะเร็งปอดเท่านั้น แต่ยังรวมถึงมะเร็งของอวัยวะต่างๆ ที่ควันบุหรี่ผ่าน เช่น ปาก คอ หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้ ตับ ตับอ่อน ไต กระเพาะปัสสาวะ ปากมดลูก และ อื่น ๆ

โรคทางเดินหายใจ การสูบบุหรี่จะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ รวมถึงการเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและความรุนแรงของโรคโควิด 19

โรคหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) พบว่าปัจจัยเสี่ยงหลอดลมอุดกั้นเรื้อรังทั่วโลก คือ การสูบบุหรี่ ประมาณร้อยละ 20 ผู้ป่วยที่สูบบุหรี่จะเป็นหลอดลมอุดกั้นเรื้อรังและประมาณครึ่งหนึ่งของผู้สูบบุหรี่เป็นเวลานานจะเป็นหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง และร้อยละ 80-95 ของผู้ที่เป็นหลอดลมอุดกั้นเรื้อรังจะเป็นผู้ที่สูบบุหรี่หรือเคยสูบบุหรี่

โรคหัวใจและหลอดเลือด สมอง หลอดเลือดที่ขา บุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของโรคหลอดเลือดหัวใจ สมอง ขา ที่สามารถแก้ไขได้

เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานและการควบคุมเบาหวานที่ไม่ดี ผู้ที่สูบบุหรี่มีความสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานมากกว่าผู้ไม่สูบบุหรี่ ร้อยละ 30-40 และเสี่ยงต่อแผลที่เท้าจากโรคหลอดเลือดส่วนปลายที่เท้า

การเสื่อมของสมอง
จากภาพเอกเรย์คอมพิวเตอร์ พบว่าในผู้สูบบุหรี่จะมีการเสื่อมของสมองมากกว่า โดยขึ้นกับปริมาณและเวลาที่สูบ ยิ่งสูบมาก ยิ่งสูบนาน ยิ่งมีผลมาก

การเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
ผู้ที่สูบบุหรี่ตั้งแต่วัยรุ่นอย่างต่อเนื่องประมาณร้อยละ 25 จะตายก่อนวัยอันควรในช่วงวัยกลางคน และอีกร้อยละ 25 จะตายก่อนวัยอันควรในช่วงวัยชรา ผู้ที่ไม่เป็นโรคอายุเฉลี่ยจะสั้นลงประมาณ 8 ปี แต่สุขภาพโดยทั่วไปจะทรุดโทรมก่อนเสียชีวิตประมาณ 10-20 ปี

ผลต่อจิตใจ
เพิ่มความวิตก กังวลและซึมเศร้า

ผลอื่น ๆ ได้แก่ เยื่อหุ้มฟันอักเสบ เยื่อจมูกอักเสบ ต้อกระจก หัวใจเต้นผิดจังหวะ นอนไม่หลับ เหนื่อยล้าอ่อนเพลีย ซีด ชัก

Secondhand smoke
ควันที่ผู้สูบบุหรี่พ่นออกมา รวมถึงควันที่เกิดจากการเผาไหม้บุหรี่ เป็นการสัมผัสปริมาณมากในระยะเวลาสั้น ๆ โดยที่บุคคลที่ได้รับควันบุหรี่ ไม่ได้เป็นผู้สูบบุหรี่โดยตรง เช่น บุคคลในบ้าน ที่ทำงาน ที่สาธารณะ แต่จะได้รับผลจากควันบุหรี่นั้น

Thirdhand smoke
สารพิษจากควันบุหรี่ที่ดับแล้ว แต่ยังคงตกค้างตามเส้นผม ผิวหนัง เสื้อผ้า ตุ๊กตา พรม ผ้าม่าน เก้าอี้ ที่นอน หรือช่องแอร์ ทิ้งอนุภาคละอองไอสารเคมีที่เป็นพิษที่ก่อให้เกิดมะเร็งไว้ให้เรา แม้ควันเหล่านั้นจะจางหายไปในอากาศแล้วก็ตาม เป็นการสัมผัสในปริมาณน้อยแต่ระยะเวลายาว ซึ่งการสูบบุหรี่ 1 มวน อาจจะทำให้มีสารพิษตกค้างได้นานถึง 6 เดือน ซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้อยู่อาศัยในบ้านนั้น โดยเฉพาะเด็กและสตรีมีครรภ์
จากผลกระทบของการสูบบุหรี่ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะผู้สูบบุหรี่เท่านั้นแต่ผ่านทาง secondhand และ thirdhand smoke จึงไม่อาจจะกล่าวได้ว่าเป็นสิทธิส่วนบุคคลเพราะมีผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ได้รับผลกระทบ มีการเปรียบเทียบ “การสูบบุหรี่ในที่สาธารณะเปรียบเช่นการปัสสาวะในสระว่ายน้ำ” จึงต้องมีกฎหมายควบคุม

ผลดีของการหยุดสูบบุหรี่ต่ออวัยวะต่าง ๆ

ด้านสุขภาพ
หยุดสูบบุหรี่ 20 นาที อัตราการเต้นของหัวใจและความดันโลหิตดีขึ้น
ไม่กี่วันหลังหยุด คาร์บอนมอนนอกไซด์ลดต่ำลง และกลับสู่ภาวะปกติ ความสามารถในการรับรสและได้กลิ่นดีขึ้น
หยุดสูบบุหรี่ 2 – 3 สัปดาห์ การทำงานของระบบไหลเวียนและปอดดีขึ้น
หยุดสูบบุหรี่ 1 – 12 เดือน อาการไอลดลง ซีเลียที่กำจัดสิ่งแปลกปลอมดีขึ้น โอกาสติดเชื้อลดลง
หยุดสูบบุหรี่ 1 – 2 ปี ลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว
หยุดสูบบุหรี่ 5 – 10 ปี ลดความเสี่ยงอัมพาต ลดความเสี่ยงมะเร็ง ปาก คอ กล่องเสียง ประมาณครึ่งหนึ่ง
หยุดสูบบุหรี่ 10 ปี ขึ้นไป ลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปอด ประมาณครึ่งหนึ่ง, ลดความเสี่ยงมะเร็ง กระเพาะปัสสาวะ หลอดอาหาร ไต
หยุดสูบบุหรี่ 15 ปี ขึ้นไป ลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจเหลือเท่ากับคนทั่วไปที่ไม่เคยสูบบุหรี่
หยุดสูบบุหรี่ 20 ปีขึ้นไป ลดความเสี่ยงมะเร็ง ปาก คอ กล่องเสียง ตับอ่อน เท่ากับผู้ที่ไม่สูบบุหรี่, ลดความเสี่ยงมะเร็งปากมดลูกประมาณ ร้อยละ 50

ด้านเศรษฐานะ
ประหยัดเงินค่าบุหรี่และค่ารักษาพยาบาลทางตรงและทางอ้อม

ด้านสมรรถภาพทางเพศ
โอกาสจะเสื่อมสมรรถภาพทางเพศลดลง การทำงานของอสุจิดีขึ้น

ด้านปัจจัยทางครอบครัว
มีความรักในครอบครัว ลดความเสี่ยงต่อการติดบุหรี่ ยาเสพติดในลูกหลาน

สรุป
ผู้ให้คำแนะนำการเลิกบุหรี่ต้องเข้าใจว่าเรากำลังต่อสู้กับบุหรี่ไม่ใช่ผู้สูบบุหรี่ ต้องเข้าใจและเห็นใจผู้สูบบุหรี่ว่าที่เขายังสูบเพราะเสพติดนิโคติน ในบทบาทหน้าที่ของแพทย์ พยาบาล ทำได้เพียงบอกข้อดี ข้อเสีย ความสำคัญ วิธีการ แต่สุดท้ายการเลิกบุหรี่อาจจะต้องเป็นหน้าที่ของผู้สูบ ได้ใช้ความตั้งใจ เห็นเป้าหมายที่ต้องการเลิกบุหรี่ พยายามอย่างเต็มที่ เพื่อให้พ้นจากการเป็นทาสของบุหรี่ เพราะแม้ว่าการสูบบุหรี่จะให้ความสุขในช่วงสั้น ๆ แต่ส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว และอย่าให้เวลาเป็นตัวบอกว่า การสูบบุหรี่จะส่งผลต่อสุขภาพคุณ คนที่คุณรัก และผู้ป่วยที่คุณรักษาอย่างไร จงได้คิดว่า “รีบหยุดสูบบุหรี่ก่อนที่บุหรี่จะหยุดคุณ”

ศ. คลินิก นพ. วีระศักดิ์ ศรินนภากร
นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ โรงพยาบาลราชวิถี กรมการแพทย์
เลขานุการ คณะกรรมการเครือข่ายคนไทยไร้พุง ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย

กิตติกรรมประกาศ
งานเขียนดังกล่าวส่วนหนึ่งได้รับจากความรู้ที่ได้เข้าร่วมการประชุม “DM & Tobacco Control: Let’s make It happen” ในวันที่ 11 พฤษภาคม 2565 ที่จัดร่วมกันโดยสมาคมวิชาชีพต่างๆ ได้แก่ เครือข่ายวิชาชีพแพทย์ในโครงการการควบคุมการบริโภคยาสูบ เครือข่ายพยาบาลเพื่อการควบคุมยาสูบแห่งประเทศไทย สมาคมผู้ให้ความรู้โรคเบาหวาน มูลนิธิเภสัชกรรมชุมชน สภาเทคนิคการแพทย์ ต้องขอขอบคุณสมาคมต่าง ๆ วิทยากร ผู้เข้าร่วมการประชุม ที่ได้ร่วมแบ่งประสบการณ์เพื่อให้ผู้นิพนธ์ได้ถ่ายทอด

แชร์ :

บทความที่แนะนำ
อาคารเฉลิมพระบารมี 50 ปี ชั้น 7 เลขที่ 2
ซอยศูนย์วิจัย ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ ห้วยขวาง บางกะปิ กรุงเทพฯ 10130
แผนที่Tel: 02-716-6744 ต่อ 25
©2021 RAIPOONG.COM | ALL RIGHT RESERVED.
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram