กิจกรรม/โครงการ
ข่าวประชาสัมพันธ์
เครื่องมือส่งเสริมสุขภาพ

อ้วนกับโควิด-19

12 พ.ค. 65 213

อ้วนกับโควิด-19 (COVID-19)

“อ้วน” คำนี้เป็นที่คุ้นเคยของทุกคน คนอ้วน หมายถึงคนคนนั้นมีน้ำหนักมากเกินมาตรฐาน น้ำหนักที่มากเกินเป็นส่วนเกินที่มาจากปริมาณไขมันในร่างกายที่สะสมเพิ่มขึ้น ซึ่งเกิดจากการกินอาหารมากเกินไป ไม่ว่าจะเป็นคาร์โบไฮเดรต โปรตีน หรือไขมัน ร่างกายจะเปลี่ยนส่วนที่เหลือเป็นไขมันเก็บสะสมไว้ โดยทั่วไปแล้วไขมันสะสมได้ในปริมาณไม่จำกัด คนที่น้ำหนักเกินแต่ไม่อ้วนก็มี คนกลุ่มนี้คือ “นักกล้าม” น้ำหนักที่มากเกินมาจากกล้ามเนื้อที่ขยายตัวใหญ่ขึ้น 

น้ำหนักมาตรฐาน เป็นน้ำหนักที่แปรไปตามส่วนสูง ที่นิยมใช้คือดัชนีมวลกาย (Body Mass Index; BMI) โดยคำนวนจาก น้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัม หารด้วยส่วนสูงเป็นเมตร 2 ครั้ง เช่น น้ำหนักตัว 60 กิโลกรัม สูง 162 ซม. คำนวณดัชนีมวลกาย = (60 ÷ 1.62) ÷ 1.62 = 22.86 กก./ม.2

  • คนไทยที่รูปร่างมาตรฐานจะมีดัชนีมวลกาย 18.5 - 22.9 กก./ม.2
  • ถ้าดัชนีมวลกายน้อยกว่า 18.5 กก./ม.2 เรียกว่าผอม
  • ถ้าดัชนีมวลกาย, 23.0 - 24.9 กก./ม.2 เรียกว่าน้ำหนักเกินหรือท้วม
  • ถ้าดัชนีมวลกาย 25.0 กก./ม.2 หรือมากกว่าเรียกว่าอ้วน
  • ถ้าดัชนีมวลกาย, 30.0 -39.9 กก./ม.2 เรียกว่าอ้วนมาก
  • ถ้าดัชนีมวลกาย 40.0 กก./ม.2 หรือมากกว่าเรียกว่าอ้วนอันตราย

มีเกณฑ์ชี้วัดรูปร่างมาตรฐานที่ใช้ร่วมกับดัชนีมวลกายคือ “รอบเอว” ซึ่งวัดเป็นความยาววงรอบขนานกับพื้นราบที่ระดับสะดือ รอบเอวมาตรฐานคือ ไม่เกินครึ่งหนึ่งของส่วนสูงของคนคนนั้น คนที่รอบเอวเกินครึ่งหนึ่งของส่วนสูงเรียกว่าอ้วนลงพุง คนอ้วนทุกคนจะอ้วนลงพุง แต่คนอ้วนลงพุงบางคนดูไม่อ้วน

ไขมันส่วนเกินจะสะสมในเซลล์ไขมันที่กระจายอยู่ทั่วตัว แหล่งสำคัญคือใต้ผิวหนัง และที่อื่นบ้างได้แก่ ในช่องท้อง ที่เยื่อหุ้มไต ที่เยื่อหุ้มหัวใจ ไขมันส่วนเกินที่ล้นมากหรือมีปัจจัยจากไซโตไคนส์หรือปัจจัยอื่นมาเสริม จะไปสะสมนอกเซลล์ไขมันคือ ในเซลล์ชนิดอื่นๆ เช่น ตับ กล้ามเนื้อ เซลล์ไฟโบรบล้าส เนื้อเยื่ออื่นๆ เป็นการสะสมไขมันผิดที่ (ectopic fat) เกิดเป็นโรคขึ้น เช่น ไขมันพอกตับ ไขมันแทรกในกล้ามเนื้อแขนขา ไขมันแทรกในผนังหลอดเลือด ไขมันแทรกในกล้ามเนื้อหัวใจ เซลล์ไขมันที่สะสมไขมันมากเกินและเซลล์สะสมไขมันผิดที่เป็นเซลล์ผิดปกติ เป็นเซลล์ที่ดื้อต่อฮอร์โมนอินซูลิน เซลล์ไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้ตามที่ควร และจะปลดปล่อยกรดไขมันอิสระ (free fatty acid), ไซโตไคนส์ และเคมีอื่นๆ ออกมากระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันที่มีอยู่เดิม (innate immune system) เป็นขั้นตอนต่อเนื่องหลายชั้นในลักษณะการอักเสบเรื้อรังไม่รุนแรง (chronic low-grade inflammation)

บริเวณที่มีการอักเสบเรื้อรังไม่รุนแรงจะมีเซลล์ภูมิคุ้มกันหลายชนิด เช่น มาโครฟาก์ซ (macrophages) มาส์ทเซลล์ (mast cells) และ ที-เซลล์ทำลายล้าง (Natural Killer T-Cells) มาแทรกกระจายอยู่ มีการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนของ CD8 : CD4 T Cells ซึ่งทำหน้าที่ช่วยต่อสู้เชื้อโรค แสดงว่าอ้วน/อ้วนลงพุงทำให้ระบบภูมิคุ้มกันเปลี่ยนแปลงไป

“อ้วนและ/หรืออ้วนลงพุง” เรียกได้ว่าเป็นกระจกส่องตัวให้รู้ว่าในอนาคตจะมีโรคเรื้อรังตามมา ที่รู้จักทั่วไปคือกลุ่มโรค NCDs อาจจะเริ่ม 1 โรค และเพิ่มมากขึ้นอีกทีละ 1 โรค หรือ 2 โรค แล้วแต่ปัจจัยที่มี และอีกปัญหาหนึ่งที่สำคัญคือระบบการป้องกันตัวเองไม่สมบูรณ์หรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ 

เชื่อว่าทุกคนเคยได้ยินข้อมูลที่กระทรวงสาธารณสุขประกาศเป็นประจำทุกปี เชิญชวนให้คนไทยฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ ในช่วงก่อนที่จะมีการระบาดของโรค โดยระบุว่าขอให้คนในกลุ่มเสี่ยงทุกคนไปรับการฉีดวัคซีนที่สถานพยาบาลใกล้เคียงโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

กลุ่มเสี่ยงหมายถึง ผู้สูงอายุ หญิงมีครรภ์ กลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรังซึ่งรวม โรคหัวใจ หลอดเลือดสมอง เบาหวาน ปอดเรื้อรัง มะเร็ง อ้วน และกลุ่มบุคลากรการแพทย์-สาธารณสุขที่ปฏิบัติงานประจำ บุคคลเหล่านี้มีระบบป้องกันตัวเองไม่สมบูรณ์หรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือเป็นกลุ่มเสี่ยง

ขณะที่มีการระบาดของ COVID-19 ไปทั่วโลก พบว่าผู้ที่มีอาการรุนแรงและกลุ่มที่เสียชีวิต คือบุคคลในกลุ่มที่กล่าวถึงข้างต้น (ไม่รวมหญิงมีครรภ์)

รายงานจากองค์การอนามัยโลกและประเทศอิตาลีมีข้อมูลยืนยันชัดเจนว่า “คนอ้วน” เป็นกลุ่มที่พบมากที่สุด (Sorbello M, et al. The Italian coronavirus disease 2019 outbreak: recommendations from clinical practice. Anaesthesia 2020 doi:10.1111/anae.15049)

ดังนั้นภาวะวิกฤตจาก COVID-19 ระบาดทั่วโลก ยืนยันอีกครั้งว่าการมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงเป็นภูมิคุ้มกันที่ดี  ไม่ให้การติดเชื้อมีความรุนแรงมากเกินหรือเสียชีวิต

เรียบเรียงโดย ศ.เกียรติคุณ พญ.วรรณี นิธิยานันท์
 


บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญ #ไทยฟิตติดบ้าน ต้านโควิด
เครือข่ายคนไทยไร้พุง ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย

แชร์ :

บทความที่แนะนำ
อาคารเฉลิมพระบารมี 50 ปี ชั้น 7 เลขที่ 2
ซอยศูนย์วิจัย ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ ห้วยขวาง บางกะปิ กรุงเทพฯ 10130
แผนที่Tel: 02-716-6744 ต่อ 25
©2021 RAIPOONG.COM | ALL RIGHT RESERVED.
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram